WORTAL             INFORMACYJNO             EDUKACYJNY               MŁODYCH
  STRONA SZKOLNA      BEZPIECZNA SZKOŁA    SZKOŁA Z KLASĄ      O STRONIE       KSIĘGA GOŚCI      LINKI







































web stats stat24


Zdrowy styl życia, relaks i wypoczynek.

Składniki pokarmowe i ich podział.




W skład pożywienia niezbędnego do normalnego funkcjonowania organizmu wchodzą liczne składniki zarówno organiczne jak i nieorganiczne.
Występują:

  • Białka


  • Tłuszcze


  • Cukrowce


  • Sole mineralne


  • Witaminy


  • Woda



  • Białka

    Białka są to związki o skomplikowanej budowie. Podstawowe pierwiastki, które wchodzą w skład białek to:

  • Węgiel


  • Wodór


  • Tlen


  • Azot


  • Ponadto możemy wyróżnić jeszcze siarkę, fosfor, wapń, żelazo, jod, cynk, itp. Pierwiastki te tworzą aminokwasy, czyli związki organiczne, dobrze rozpuszczalne w wodzie. (fragment łańcucha białkowego)

    Funkcje:

  • Są niezbędnym materiałem do budowy nowych i odbudowy zniszczonych tkanek


  • Mogą występować jako źródło energii


  • Z nich powstają enzymy, które regulują szybkość reakcji biochemicznych


  • Są materiałem do biosyntezy ciał odpornościowych


  • Biorą udział w odtruwaniu organizmu


  • Biorą udział w transporcie różnych substancji



  • Znamy około 20 aminokwasów. Większość z nich organizm może sam wytworzyć z odpowiedniego materiału dostarczonego z zewnątrz. Jednak 8 z nich nie potrafi wyprodukować. Białka, które zawierają wszystkie 8 aminokwasów w odpowiednich porcjach nazywamy białkami pełnowartościowymi.

    Pełnowartościowe są to białka pochodzenia zwierzęcego, zawarte głownie w mięsie, rybach, drobiu, serach, mleku i jajach.

    Natomiast niepełnowartościowe, są to białka pochodzenia roślinnego, zawarte głownie w grochu, fasoli, bobie oraz takich produktach zbożowych, jak pieczywo, zwłaszcza razowe, mąka, makarony, kasze.

    Tłuszcze

    Są to substancje zbudowane z węgla, wodoru i małej ilości tlenu. Większość z nich nie rozpuszcza się w wodzie. Tłuszcze są związkami wysokokalorycznymi - w czasie ich utleniania powstaje duża ilość energii. W skład tłuszczów wchodzą dwa podstawowe związki: gliceryna i różne kwasy tłuszczowe.

    Funkcje

  • są źródłem energii

  • są głównym źródłem materiału zapasowego

  • nagromadzony w tkance tłuszcz chroni przed nadmiernym wydzielaniem ciepła

  • odłożone w organizmie są magazynem wody

  • są źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach

  • mają dużą wartość sytną, dzięki czemu hamują wydzielanie się soku żołądkowego

  • pełnią funkcję budulcową, są składnikiem błon komórkowych


  • Ze względu na pochodzenie tłuszcze dzielimy na dwie grupy:

  • pochodzenia roślinnego - są wytłaczane z tkanek roślinnych. Najczęściej są to tłuszcze płynne, nienasycone, np. olej rzepakowy, olej sojowy, olej słonecznikowy, itp.


  • pochodzenia zwierzęcego - są to tłuszcze wydzielane z tkanek zwierzęcych, jak smalec, masło, tran lub tkanki zwierzęce o dużej zawartości tłuszczu, nasycone, np. słonina.



  • Cukrowce

    Cukrowce to inaczej węglowodany. Zbudowane są z węgla, wodoru i tlenu.

    Funkcje:

  • są głównym i najłatwiej dostępnym źródłem energii

  • pozwalają na oszczędną gospodarkę tłuszczami i białkami

  • stanowią materiał budulcowy

  • odgrywają duża rolę w gospodarce wodno - mineralnej

  • biorą udział w budowie błon komórkowych


  • Występowanie:


    Sole mineralne

    Stanowią obok białek bardzo ważny składnik budulcowy organizmu. Organizm ludzki zawiera około 40 pierwiastków.

    Funkcje:

  • biorą udział w budowie organizmu

  • wchodzą w skład cieczy ustrojowych, np. żelazo w hemoglobinie

  • są elementem enzymów, hormonów i witamin

  • są niezbędne przy wielu reakcjach zachodzących w organizmie

  • biorą udział w procesie trawienia, wchłaniania i wydalania

  • wywierają wpływ na funkcjonowanie niektórych narządów i układów


  • W zależności od ilości w jakiej występują w organizmie, dzieli się je na dwie grupy:

  • makroskładniki: tlen, węgiel, wodór, azot, wapń, potas, sód, magnez, fosfor, siarka, chlor


  • mikroskładniki: żelazo, jod, fluor, miedź, cynk, mangan, bor, molibden, kobalt, selen, wanad


  • Występowanie:

    mleko i produkty mleczne, jaja, ryby, mięso, orzechy, fasola, groch, chleb razowy, kakao, warzywa liściaste, herbata, pełne ziarna zbóż

    Witaminy

    Niektóre witaminy ludzki organizm jest w stanie wyprodukować, inne zaś muszą być one dostarczane wraz z pożywieniem w gotowej postaci lub w formie prowitamin, które w trakcie przemian metabolicznych uzyskują pełną aktywność biologiczną. Nie są one źródłem energii ani strukturalnymi składnikami tkanek, jednak są niezbędne dla wzrostu i rozwoju organizmu. Ich działanie jest widoczne nawet przy niewielkich zawartościach.

    Hiperwitaminoza - nadmiar witamin w organizmie.

    Awitaminoza - niedobór witamin w organizmie.


    Witamina Źródła
    pokarmowe
    Rola
    w organizmie
    Skutki
    niedoboru
    A żółte warzywa i owoce, mleko,
    przetwory mleczne, żółtko jaja,
    wątroba, masło
    bierze udział w procesie widzenia,
    odpowiada za prawidłowe
    funkcjonowanie nabłonków
    niedowidzenie o zmroku
    (tzw. kurza ślepota),
    zmiany nabłonka skóry,
    rogowacenie, łuszczenie
    B1 otręby, chleb razowy,
    rośliny strączkowe,
    mleko, żółtka jaj,
    drożdże, mięso wieprzowe
    utlenianie węglowodanów,
    prawidłowe funkcjonowanie
    układu nerwowego,
    mięsni, serca
    choroba beri- beri,
    zapalenie nerwów
    B2 wątroba, mięso, jaja, mleko,
    liczne produkty pokarmowe
    przemiany białek i węglowodanów pękanie skóry warg,
    kącików ust,
    łojotokowe zapalenie skóry,
    u dzieci zahamowanie
    wzrostu
    PP wątroba, mięso,
    rośliny strączkowe,
    produkty zbożowe
    składnik enzymów
    biorących udział
    w oddychaniu komórkowym
    pelagra,
    uszkodzenie układu nerwowego
    B12 wątroba, jaja,
    mięso, ryby
    pobudza wytwarzanie
    czerwonych krwinek
    niedokrwistość złośliwa
    C owoce cytrusowe,
    czarna porzeczka,
    kapusta, szpinak,
    natka pietruszki,
    ziemniaki, papryka, sałata
    niezbędna do prawidłowego
    rozwoju chrząstki,
    kości, zębów,
    przyśpiesza gojenie ran,
    zwiększa odporność organizmu
    szkorbut
    D wątroba ryb,
    żółtka jaj,
    mleko, masło
    wpływ na gospodarkę
    wapniowo- fosforową,
    regulacja stężenia
    wapnia we krwi
    krzywica u dzieci,
    niedostateczna mineralizacja kości
    K zielone jarzyny,
    wątroba
    krzepnięcie krwi słaba krzepliwość
    krwi- krwawienia


    Woda

    W naturze istnieje około 135 rodzajów wody. W naszym organizmie istnieje woda pod postacią „strukturowaną”. Inne płyny, które dostają się do naszego organizmu, muszą być odpowiednio przetworzone i oczyszczone. Woda stanowi około 70% naszego ciała.

    Funkcje:

  • jest niezbędna do życia, gdyż wszystkie procesy w organizmie zachodzą w jej obecności

  • jest niezbędna do zachowania odpowiedniej objętości i ciśnienia krwi w naszym ciele

  • jako główny składnik krwi, woda transportuje niezbędne składniki odżywcze i tlen do komórek ciała

  • odgrywa ważną rolę w oczyszczaniu organizmu ze szkodliwych produktów przemian materii

  • reguluje temperaturę ciała

  • pozwala na lepsze przyswojenie składników odżywczych przez organizm

  • nawilża stawy, gałki oczne, ułatwia przełykanie kęsów pożywienia

  • utrzymując ciągłe nawilżenie płuc, pozwala nam oddychać


  • Głównym źródłem wody są płyny oraz spożywana przez nas żywność. Każdego dnia dostarcza nam ona 1/3 dziennego spożycia. Prawie wszystkie produkty zawierają wodę, jednak najwięcej jest jej w owocach i warzywach. Produkty takie jak cukier spożywczy, masło i oliwa wody nie zawierają.



















































          © 2005  Szkoła Podstawowa nr 4 im. Mikołaja Kopernika
    ul. Włókniarzy 10A
    34 - 120  Andrychów
    tel./fax (033) 875 - 20 - 82,
    kontakt e-mail: sp4an@interia.pl      
    Webmaster kontakt e-mail: ew70@poczta.onet.pl
    Wszystkie prawa zastrzeżone