WORTAL             INFORMACYJNO             EDUKACYJNY               MŁODYCH
  STRONA SZKOLNA      BEZPIECZNA SZKOŁA    SZKOŁA Z KLASĄ      O STRONIE       KSIĘGA GOŚCI      LINKI







































web stats stat24


Zdrowy styl życia, relaks i wypoczynek.

E - dodatki do żywności .




      Zanim włożysz do koszyka szynkę, twarożek lub czekoladkę, przeczytaj etykietę. Nie wszystkie produkty ze sklepu są odpowiednie dla dzieci.

Niektórzy twierdzą, że dodatki do żywności to trucizny. Ile w tym prawdy?

Najczęściej nie mają one wartości odżywczej, a ich zadaniem jest przedłużenie trwałości albo poprawienie wyglądu i smaku jedzenia. Nie można ich stosować dowolnie - obowiązują w tej sprawie ścisłe normy prawne (można je znaleźć na stronie www.gis.gov.pl). Dodatki do żywności nie stanowią zagrożenia dla zdrowia, ale nie wszystkie nadają się dla dzieci (patrz ramka na stronie 34). Są oznaczane literą "E" i liczbą, by łatwo je było rozpoznać i by nie trzeba było używać ich pełnych nazw.

A dodawane pierwiastki i witaminy?

Wzbogaca się o nie niektóre produkty, np. do kaszek dla niemowląt dodaje się żelazo, a do przecierów - witaminę C. Wzbogacana żywność jest modna, więc na etykietach często pojawiają się informacje, że produkt zawiera wapń, magnez czy jakąś witaminę. Prawo polskie mówi, że ilość takiego suplementu musi pokrywać co najmniej 15 proc. dziennego zapotrzebowania na daną substancję. Różnica między dodatkiem a suplementem jest taka, że dodatki nie są niezbędnymi składnikami pożywienia. Można ich nie jadać w ogóle i nic na tym nie stracimy.

Czy powinniśmy unikać produktów z "E"?

Dietetycy radzą, byśmy jedli raczej żywność nieprzetworzoną. Podstawę diety powinny stanowić produkty zbożowe (kasze, pieczywo z mąki z pełnego przemiału, warzywa, owoce). Ale warzywa i owoce bywają woskowane (czyli zabezpieczane preparatami E901-E905), co przedłuża ich świeżość w czasie transportu. Pieczywo razowe barwi się karmelem (E150a-150d). Jeśli zatem nie mamy własnej działki, nie ubijamy sami masła i nie pieczemy sami chleba, jakąś ilość substancji dodatkowych zawsze będziemy zjadać. Od nas zależy natomiast to, ile tego będzie. Najlepiej - jak najmniej. Najwięcej "E" znajduje się w wędlinach, barwionych słodyczach i napojach oraz rozmaitych deserach.

Czy po wyglądzie produktu można się zorientować, że jest naszpikowany dodatkami?

Im dłuższy termin ważności, im bardziej atrakcyjnie produkt wygląda, tym więcej w nim dodatków. Na liście substancji oznaczonych symbolem "E" znajdziemy nie tylko konserwanty, ale i barwniki, regulatory kwasowości, substancje klasyfikujące, przeciwzbrylające, spulchniające, żelujące, słodzące, zagęstniki, przeciwutleniacze, nośniki, stabilizatory.

Czy przeczytanie etykiety wystarczy? Czy możemy ufać temu, co tam jest napisane?

Opakowania produktów spożywczych muszą mieć etykietę w języku polskim, na której podany jest skład. Może tam też być informacja o wartości kalorycznej produktu, ilości białek, węglowodanów i tłuszczów oraz dane, jaki procent dziennego zapotrzebowania na witaminę czy składnik mineralny pokrywa 100 g tego produktu. Ale opakowanie ma skłaniać do zakupu, więc zamiast informacji pojawia się tam często tekst reklamowy.

Na jakie informacje na etykiecie powinniśmy zwracać uwagę, gdy kupujemy coś dla małego dziecka?

Sięgajmy po produkty przeznaczone dla dziecka w tym wieku. Jeśli chcemy gotować w domu, kupujmy jarzyny i owoce w sprawdzonych miejscach, np. w sklepach ze zdrową żywnością albo u zaprzyjaźnionego rolnika, a mięso i ryby w sklepie, a nie na bazarku. W drugim i trzecim roku życia dzieci mogą jeść już wiele "dorosłych" produktów. Wybierajmy te najmniej przetworzone: kasze, makarony, jogurty, biały ser, mięso, a nie wędlinę (a jeśli już, to taką, która ma pozytywną opinię Instytutu Matki i Dziecka lub Centrum Zdrowia Dziecka), świeże ryby. Upieczony przez mamę schab jest równie smaczny jak ten ze sklepu, domowy pasztet można przygotować niemal bez tłuszczu i z mięsa wysokiej jakości, twarożek ze świeżo posiekanym szczypiorkiem niczym nie ustępuje temu ze sklepu, a na pewno nie zawiera substancji dodatkowych. Babcia też nie potrzebuje polepszaczy, by zrobić ciasto drożdżowe.

A jeśli dziecko jest starsze?

Przedszkolak i starsze dziecko może już jeść to, co dorośli. Nie ma powodu, żeby odmawiać mu serdelka, lizaka, oranżady czy tuńczyka z puszki. Ale pamiętajmy, że to my kształtujemy nawyki dziecka. To od nas zależy, czy jego dieta będzie zdrowa. Badania są alarmujące: młodzi ludzie zjadają za dużo białka, a tłuszczu nawet o 50 proc. więcej, niż nakazują normy. Jedzą natomiast zdecydowanie za mało błonnika. Normy dziennego spożycia soli są przekraczane ponad dziesięciokrotnie w przypadku chłopców i ponad siedmiokrotnie w przypadku dziewcząt, natomiast wapnia realizowane zaledwie w blisko 50 proc. Jeśli podstawą diety dzieci będzie żywność wysokoprzetworzona, te niedobre tendencje będą się umacniać.

Nie każda przekąska jest zdrowa

Jak często można dawać dziecku rozmaite małe co nieco do przegryzienia? Warto trzymać się zasady, że im bardziej coś jej przetworzone, tym rzadziej. Oto trzy grupy popularnych przekąsek. Podzieliliśmy je na zdrowe, mniej zdrowe i te, których lepiej unikać.

To możesz dawać codziennie - jogurt, owoce, warzywa, płatki
i chrupki kukurydziane, wafle ryżowe, suszone morele, pestki słonecznika, niesolone fistaszki.

To możesz dawać dwa, trzy razy na tydzień - herbatniki zwykłe i z ziarnem, batoniki typu corny, sezamki, twarda czekolada, budyń, oliwki, ser żółty.

To dawaj jak najrzadziej - ciastko z kremem, żelki, cukierki, lizaki, baton czekoladowy, herbatniki typu markizy, frytki, parówki


Źródło: /http://www.edziecko.pl/jedzenie/1,79379,3167208.html/


Tabela E - dodatków do żywności.


Dodatki do żywności dzielimy na:

  • Barwniki

  • Konserwanty chemiczne

  • Przeciwutleniacze

  • Regulatory kwasowości

  • Zagęstniki

  • Emulgatory

  • Substancje wzmacniające smak i zapach.

  • Substancje słodzące


  • Wiele z tych substancji jest pochodzenia naturalnego, np.:

  • E 100 - kurkumina - żółtopomarańczowy barwnik, wyciąg z kurkumy (Curcuma longa - płd.-wsch. Azja),

  • E 101 – ryboflawina, czyli witamina B2,

  • E 160 - karotenoidy (marchew),

  • E 161 – barwnik ksantofilowy,

  • E 140 – barwnik otrzymywany na bazie chlorofilu (kolory: niebieski do zielonego),

  • E 150 – barwnik brązowy na bazie karmelu,

  • E 300 – kwas askorbinowy (witamina C),

  • E 1422 – acetylowany adipidian diskrobiowy – oznacza po prostu
    pochodną skrobi kukurydzianej.


  • Najczęściej stosowane dodatki do żywności.

    PRZECIWUTLENIACZE E 300 – E 332.


    Substancje zapobiegające utlenianiu środków spożywczych, przeciwdziałają np. jełczeniu tłuszczów lub zmianom barwy. Często pełnią funkcję odżywczą, jak np. E 307 – czyli witamina E.

    E 300

    Kwas askorbinowy (wit. C)

    Przeciwutleniacz

    E 301

    Askorbinian sodu

    Przeciwutleniacz

    E 302

    Askorbinian wapnia

    Przeciwutleniacz

    E 307

    Alfa tokoferol (wit. E)

    Przeciwutleniacz



    BARWNIKI – E 100 – E 180


    Substancje nadające lub przywracające barwę produktom spożywczym (wiele z nich jest naturalnego pochodzenia).



    E 100

    KURKUMINA

    Naturalny żółty barwnik,
    wyciąg roślinny z kurkumy (Curcuma longa),
    działa bakteriobójczo i przeciwzapalnie

    E 101

    RYBOFLAWINA

    Naturalny lub syntetyczny
    (witamina B2)

    E 120

    KOSZENILA

    Naturalny czerwono-pomarańczowy
    barwnik chinolinowy

    E 140I

    CHLOROFIL

    Naturalny zielony barwnik
    występujący w roślinach

    E 150a

    KARMEL

    Pochodzenie naturalne;
    barwnik czerwono-brunatny,
    cukier poddany działaniu
    wysokiej temperatury

    E 160a

    Β-KAROTEN

    Identyczny z naturalnym;
    barwnik pomarańczowo-czerwony,
    prowitamina witaminy A

    E 160b

    ANATTO

    Naturalny pomarańczowo-żółty barwnik,
    ekstrakt z nasion jednego
    z drzew tropikalnych

    E 160d

    LIKOPEN

    Naturalny czerwony barwnik,
    ekstrakt ze skórek pomidorów

    E 162

    BETANINA

    Naturalny purpurowo-czerwony barwnik,
    wyciąg z buraków ćwikłowych

    E 163

    ANTOCYJANY

    Naturalne barwniki roślinne,
    najczęściej z czarnych winogron
    lub kapusty,
    doskonałe przeciwutleniacze).



    SUBSTANCJE WZMACNIAJĄCE SMAK I ZAPACH.


    Związki tego typu dodane do potraw powodują wzmocnienie naturalnej smakowitości i zapachu potraw.

    E 621

    GLUTAMINIAN SODU

    Otrzymywany z melasy

    E 623

    GLUTAMINIAN WAPNIA

    Substytut soli kuchennej,
    stosowany w produkcji odżywek
    i żywności dietetycznej

    E 636

    MALTOL

    Substancja o posmaku karmelu,
    nadaje zapach
    świeżo pieczonego pieczywa“



    PRZECIWUTLENIACZE E 300 – E 332.


    Substancje zapobiegające utlenianiu środków spożywczych, przeciwdziałają np. jełczeniu tłuszczów lub zmianom barwy. Często pełnią funkcję odżywczą, jak np. E 307 – czyli witamina E.

    E 300

    Kwas askorbinowy (wit. C)

    Przeciwutleniacz

    E 301

    Askorbinian sodu

    Przeciwutleniacz

    E 302

    Askorbinian wapnia

    Przeciwutleniacz

    E 307

    Alfa tokoferol (wit. E)

    Przeciwutleniacz



    KONSERWANTY CHEMICZNE – E 200 – E 282 i E 1105


    Chemiczne utrwalacze żywności przedłużające trwałość produktów spożywczych poprzez zabezpieczenie ich przed rozkładem przez drobnoustroje.

    E 200

    KWAS SORBOWY

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 201

    SORBINIAN SODU

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 202

    SORBINIAN POTASU

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 203

    SORBINIAN WAPNIA

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 210

    KWAS BENZOESOWY

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 211

    BENZOESAN SODU

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 220

    BEZWODNIK KWASU SIARKAWEGO

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 221

    SIARCZYN SODU

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 222

    WODOROSIARCZYN SODU

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 223

    PIROSIARCZYN SODU

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 224

    PIROSIARCZYN POTASU

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 228

    WODOROSIARCZYN POTASU

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 250

    AZOTYN SODU

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 251

    AZOTAN SODU

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 252

    AZOTAN POTASU

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 280

    KWAS PRIOPRIONOWY

    KONSERWANT CHEMICZNY

    E 1105

    LIZOZYM

    NATURALNY - enzym zwierzęcy



    ŚRODKI SŁODZĄCE – mannit (E 421), sorbit (E 420), aspartam.


    EMULGATORY.


    Substancje niezbędne przy uzyskiwaniu jednorodnych i trwałych mieszanin,
    np. przy produkcji margaryny, majonezów, czekolad, lodów, ciast. Zazwyczaj pochodzenia naturalnego.

    E 322

    LECYTYNA

    Naturalny – z nasion soi

    E 471

    MONO- i DWUGLICERYDY
    KWASÓW TŁUSZCZOWYCH

    Z glicerolu i kwasów tłuszczowych,
    stanowi ok. 70% emulgatorów
    używanych przy produkcji żywności




    ZAGĘSTNIKI.


    Substancje używane do zagęszczania produktów spożywczych.
    Większość z nich jest pochodzenia naturalnego.


    E 400

    KWAS ALGINOWY

    Pochodzenie naturalne
    – z brunatnych alg morskich

    E 401

    ALGINIAN SODU

    Pochodzenie naturalne –
    ma charakter błonnika

    E 406

    AGAR

    Pochodzenie naturalne –
    z czerwonych alg morskich

    E 407

    KARAGEN

    Pochodzenie naturalne –
    z czerwonych alg morskich,
    stos. w odżywkach dla dzieci

    E 410

    MĄCZKA
    CHLEBA ŚWIĘTOJAŃSKIEGO

    Pochodzenie naturalne –
    z nasion owoców Ceratonia siliqa,
    dodaje się do mleka dla niemowląt

    E 412

    GUMA GUAR

    Pochodzenie naturalne –
    z drzewa Cyamopsis tetragonolobus

    E 414

    GUMA ARABSKA

    Pochodzenie naturalne –
    z drzew akacjowych

    E 415

    GUMA KSANTANOWA

    Pochodzenie naturalne –
    z cukru, glukozy lub skrobi

    E 440

    PEKTYNA

    Pochodzenie naturalne
    z owoców cytrusowych
    lub jabłek

    E 441

    ŻELATYNA

    Pochodzenie naturalne –
    z kości lub skór zwierzęcych

    E 1412

    FOSFORAN DISKROBIOWY

    Pochodzenie naturalne –
    stos. w przetworach dla dzieci

    E 1422

    ACETYLOWANY ADYPINIAN DWUSKROBIOWY

    Pochodzenie naturalne –
    pochodna skrobi ziemniaczanej
    lub kukurydzianej



    REGULATORY KWASOWOŚCI.


    Nadają pożądany smak i zwiększają trwałość produktów spożywczych. Część z nich to naturalne kwasy występujące w przyrodzie.

    E 260

    Kwas octowy

    Naturalny (produkt fermentacji alkoholu)

    E 270

    Kwas mlekowy

    Naturalny (produkt fermentacji skrobi
    kukurydzianej lub zbożowej)

    E 330

    Kwas cytrynowy

    Naturalny (otrzymywany z melasy)

    E 334

    Kwas winowy

    Naturalny
    (produkt fermentacji wina)



    Konserwanty najczęściej stosowane.




    Kwas sorbowy
    E 200 i jego sole
    (E 201, E 202, E 203)

    Uznawany za jeden
    z bezpieczniejszych konserwantów. Stosowanie:
    utrwalanie marynat,
    sosów warzywnych,
    kiszonek, sałatek,
    dżemów, galaretek, marmolad.

    Kwas benzoesowy
    E 210 i benzoesan
    sodu E 211

    Wyraźne objawy zatrucia występują po spożyciu
    wysokich dawek (wymioty, bóle głowy).
    U astmatyków i alergików
    może wywoływać reakcje uczuleniowe,
    a u osób wrażliwych na aspirynę –
    zaburzenia w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego.
    Spożywanie produktów zawierających te konserwanty
    wywołuje uczucie drapania w gardle,
    podrażnienia nabłonka żołądka,
    zakwaszenie organizmu. Stosowanie: sosy warzywne,
    marynaty, sałatki owocowe i warzywne.

    Dwutlenek siarki
    E220 i jego sole
    (E 221 do E 223)

    Może działać alergizująco
    (zwłaszcza na astmatyków),
    wywoływać podrażnienia przewodu pokarmowego.
    Podejrzewany o sprzyjanie nowotworom
    jelita grubego.
    Długotrwałe przyjmowanie siarczynów,
    nawet w niewielkich dawkach,
    obniża ogólną odporność organizmu. Stosowanie: przeciery, moszcze,
    chrzan, konserwy,
    susze warzywne i owocowe.

    Kwas mrówkowy
    E 236 i jego sole
    (E 237, E 238)

    Wykazuje miejscowe działanie
    drażniące na błony śluzowe i skórę.
    Może powodować kwasicę metaboliczną,
    niewydolność nerek i zaburzenia widzenia.
    Przewiduje się wycofanie tego konserwantu
    z listy dozwolonych substancji konserwujących Stosowanie: marynaty,
    kiszonki warzywne, surowe
    i wysokosłodzone soki owocowe,
    napoje bezalkoholowe.



    Wykaz dodatków zawartych w niektórych produktach spożywczych.


    Dodatki nieszkodliwe.




    100

    101

    132

    140

    160

    161

    162

    163

    170

    174

    175

    200

    201

    202

    203

    236

    237

    238

    260

    261

    262

    263

    270

    280

    281

    290

    300

    301

    302

    303

    304

    305

    306

    307

    308

    309

    322

    325

    326

    327

    330

    331

    332

    333

    334

    335

    336

    337

    400

    401

    402

    403

    404

    405

    406

    408

    409

    410

    411

    413

    414

    420

    421

    422

    440

    471

    472

    473

    474

    475

    480





    Dodatki podejrzane.




    125

    150

    151

    153

    154

    155

    172

    173

    180

    240

    241

    477





    Dodatki wywołujące zaburzenia jelitowe.




    220

    221

    222

    223

    224

    225

    226

    227

    228





    Dodatki wywołujące zaburzenia trawienne (żołądkowe).




    310

    311

    312

    338

    339

    340

    341

    407

    450

    451

    461

    462

    463

    465

    466





    Dodatki wywołujące choroby skóry.




    230

    231

    232

    233





    Dodatki wywołujące uczulenie nerwowe (wysypki).




    311

    312





    Dodatki niszczące witaminy z grupy B.




    220





    Dodatki wywołujące choroby naczyń krwionośnych (zaburzenia ciśnienia).




    250

    251

    252





    Dodatki niebezpieczne (reakcje alergiczne).




    102

    110

    120

    122

    124

    127





    Dodatki bardzo niebezpieczne.




    123





    Dodatki rakotwórcze.




    123

    131

    142

    210

    211

    212

    213

    214

    215

    216

    217

    230

    239





    Dodatki zakazane.




    103

    105

    111

    121

    125

    126

    130

    152

    181










































          © 2005  Szkoła Podstawowa nr 4 im. Mikołaja Kopernika
    ul. Włókniarzy 10A
    34 - 120  Andrychów
    tel./fax (033) 875 - 20 - 82,
    kontakt e-mail: sp4an@interia.pl      
    Webmaster kontakt e-mail: ew70@poczta.onet.pl
    Wszystkie prawa zastrzeżone