Uwaga ABSOLWENCI !!! film DVD "HISTORIA CZWÓRKI część.I i II"(1970-1976)i (1979 - 1991) - bliższe informacje w sekretariacie
      STRONA GŁÓWNA      SZKOŁA Z KLASĄ      O STRONIE      KSIĘGA GOŚCI      LINKI



>
















Problemy wychowawcze i zdrowotne uczniów

ADHD,

CZYLI

-NADPOBUDLIWOŚĆ PSYCHORUCHOWA-




    Od kilku lat pojęcie to wzbudza powszechne zainteresowanie psychologów i pedagogów pracujących z dziećmi.

Tajemnicze ADHD to skrót od angielskiej nazwy Attention Deficit Hyperactivity Disorder, czyli "Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi" (często nazywany po prostu "zespołem hiperkinetycznym" lub "zespołem nadpobudliwości psychoruchowej").

Przez równowagę układu nerwowego rozumie się określony stosunek procesu pobudzania i hamowania.
Zdaniem Teresy Bednarskiej i Haliny Spionek z nadpobudliwością psychoruchową mamy do czynienia wtedy, gdy dochodzi do powstania przewagi procesów pobudzania nad procesami hamowania.

Jeżeli w fazie największego wzrostu mózgu występują jakieś przeszkody, mogą one doprowadzić do zmniejszenia się liczby połączeń nerwowych oraz spowolnić niezbędne biochemiczne procesy dojrzewania. To może zaburzyć dynamikę procesów nerwowych, a tym samym wpłynąć na opóźnienie kształtowania się mowy, pisania, czytania oraz myślenia.

Klasyfikacja Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego - DSM-IV, określa bardzo szczegółowo jakie muszą być spełnione kryteria aby można było rozpoznać ADHD u dziecka.
ADHD, jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń wieku rozwojowego. Ocenia się, że występuje on u 3-20% dzieci.

Cechą charakterystyczną zespołu jest występowanie trwałych wzorców zachowania, utrzymujących się przynajmniej przez 6 miesięcy, a przejawiających się przede wszystkim jako:

  • zaburzenia koncentracji uwagi,


  • nadmierna impulsywność,


  • nadruchliwość.


  • Nasilenie powyższych objawów jest niewspółmierne do wieku i poziomu rozwoju oraz utrudnia funkcjonowanie dziecka w otoczeniu.

    ODROBINA HISTORII I PODSTAW BIOMEDYCZNYCH

    Bardzo dużo osób cierpi na ADHD . Na podstawie licznych badań szacuje się, ze na całym świecie zaburzeniem tym dotkniętych jest od 2 do 9,5% dzieci w wieku szkolnym. Co więcej, wbrew temu co dawniej sądzono, objawy nie zawsze ustępują z wiekiem; nieraz utrzymuja się u dorosłych. Osoby te mają problemy z przystosowaniem się w pracy, szkole, lub w innych sytuacjach społecznych.

    ZESPÓŁ NADPOBUDLIWOŚCI RUCHOWEJ z DEFICYTEM UWAGI (attention - eaficit hyperactivity discorder - ADHD ) w/g najnowszych badań ( z połowy lat 90 ) uwarunkowany jest w dużej mierze genetycznie , a więc jeżeli matka lub ojciec byli dziećmi nadpobudliwymi to prawdopodobieństwo, że będą borykali się z tym problemem u swoich dzieci jest dość duże ( 50 procent ).

    Jeszcze kilka lat temu sadzono, że jedną z przyczyn zaburzeń koncentracji i koordynacji jest nieodpowiednia dieta ( np. słodycze i konserwanty ).Nie zaszkodzi też wykluczyć z diety dziecka colę i herbatę, które zawierają pobudzającą kofeinę i są po prostu niezdrowe.
    Nie udowodniono jednak bezpośredniego wpływu kofeiny na nadpobudliwość.
    Wbrew powszechnym opiniom nie wykazano, by dieta, np. ilość cukru spożywanego przez dziecko decydowała o jego sposobie reagowania na bodźce. Do niedawna popularne też były teorie obarczające rodziców odpowiedzialnością za zachowania dzieci. Dzisiaj wiadomo, że jest to zbyt proste wyjaśnienie problemu.

    Niewątpliwym jest fakt, że mózg dziecka nadpobudliwego funkcjonuje inaczej niż mózg dziecka zdrowego .Dopływające z zewnątrz bodźce bombardują go, a on na skutek zaburzonych procesów analizy i syntezy nie może się w tym wszystkim połapać. Jego świat jest chaotyczny , dziecko jednocześnie odbiera kilka sygnałów i nie wie na czym się skupić.

    Okazuje się więc, że ADHD nie jest prostym zaburzeniem uwagi jako takiej, źródłem tej dysfunkcji jest niemożność hamowania impulsywnych reakcji ruchowych na tego typu bodźce.
    Inni badacze z kolei odkryli, że dzieci z zespołem nadpobudliwości ruchowej gorzej sobie radzą z przygotowaniem odpowiedzi motorycznych na przewidywane zdarzenia i nie reagują na informacje zwrotne o popełnianych przez siebie błędach.

    Spowodowane jest to, zdaniem naukowców lat 90- tych, nieprawidłowym rozwojem obwodów neuronalnych, odpowiedzialnych za hamowanie i samokontrolę.
    Prawdopodobieństwo pojawienia się tego zespołu jest co najmniej trzykrotnie częstsze u chłopców niż u dziewczynek; pewne badania wykazały nawet dziesięciokrotnie wyższą zapadalność chłopców na tę chorobę, przypuszczalnie dlatego, że są oni genetycznie bardziej podatni na zaburzenia układu nerwowego niż dziewczynki.

    U dzieci nadpobudliwych niektóre obszary mózgu źle funkcjonują, przyczyniając się być może do objawów tej choroby. Z zaburzeniem związane są; kora przedczołowa, cześć móżdżku oraz co najmniej dwa spośród pięciu skupisk neuronów znajdujących się w głębi mózgu, objętych wspólną nazwa jąder ( lub inaczej zwojów ).
    Okazuje się , że te części układu nerwowego są mniejsze niż normalnie.

    Co powoduje, że te struktury mózgu są mniejsze u osób z ADHD ?

    Nikt tego nie wie, ale wiele danych eksperymentalnych wskazuje na to, że mogą tu odgrywać rolę mutacje w obrębie kilku genów,zwykle bardzo aktywnych w korze przedczołowej i w zwojach podstawy.
    Istnieją dowody na genetyczne uwarunkowanie tego typu defektu (bad.J.J.Gillis z University of Colorado-1992r. ) Powstanie ADHD wiąże się też z wpływem czynników pozagenetycznych.

    Należą do nich m. in. wcześniactwo, picie alkoholu i palenie papierosów przez matkę w czasie ciąży, ekspozycja na wysokie stężenie ołowiu we wczesnym dzieciństwie oraz urazu mózgu, zwłaszcza uszkodzenie kory przedczołowej.

    Ale wszystkie te czynniki razem wzięte wyjaśniają nie więcej niż 20-30% przypadków ADHD u chłopców i jeszcze mniejszy odsetek u dziewcząt.
    Za przetwarzanie informacji w naszym mózgu odpowiada m.in. dopamina, związek chemiczny, który odgrywa rolę neuroprzekaźnika i odpowiedzialny jest za przekazywanie informacji z jednej komórki nerwowej neuronu do drugiej.
    Dopaminę wydzielają neurony zlokalizowane w określonych obszarach mózgu, a jej zadaniem jest hamowanie lub modulowanie czynności innych neuronów, zwłaszcza związanych z emocjami i ruchem (np. przyczyną zaburzeń ruchowych charakterystycznych dla choroby Parkinsona jest zanik neuronów produkujących dopaminę, zlokalizowanych w istocie czarnej).

    U dzieci nadpobudliwych wydzielanie dopaminy nie jest zrównoważone i być może jest to jeden z powodów, dla których tak trudno jest im się skupić.
    Podejrzewa się w tym względzie uwarunkowania natury genetycznej.

    MODEL PSYCHOLOGICZNY DZIECKA Z ADHD

    Przy przedstawianiu sylwetki dziecka z ADHD ważnym pojęciem wymagającym przybliżenia jest samokontrola.
    Samokontrola, to jest zdolność hamowania lub odraczania pierwotnej reakcji motorycznej lub emocjonalnej na zdarzenia, jest niezbędna do wykonania każdego zadania.
    Większość dzieci w miarę dorastania uczy się podejmować formę aktywności umysłowej zwanej funkcjami wykonawczymi, które pomagają im pomijać czynniki zakłócające tj. rozpraszające uwagę, przypomnieć sobie, do jakiego celu dążą i podejmować odpowiednie kroki.
    Aby np. zrealizować to, co się zamierzyło trzeba zapamiętać jaki był cel podjętej działalności ( cofać się myślami), podpowiadać sobie konieczne do jego osiągnięcia kroki ( wybiegać myślami naprzód) trzymać emocje na wodzy i motywować się do działania.
    Kto nie potrafi wyhamować zakłócających myśli i impulsów, ten nie wykona żadnej z tych funkcji. Problemy tej natury mają dzieci z zespołem ADHD.

    W pierwszych latach życia funkcje wykonawcze mają charakter zewnętrzny, tj. dziecko próbując zapamiętać zadanie mówi do siebie na głos ( monologizuje), a otoczenie ma dostęp do jego myśli. W miarę dorastania proces ten ulega uwewnętrznieniu.
    Dzieci z ADHD nie potrafią powstrzymać się od realizacji tych funkcji wykonawczych publicznie, a więc rozwiązując problem mówią do siebie na głos, co często wpływa negatywnie na obraz dziecka.

    Funkcje wykonawcze obejmują cztery grupy aktywności umysłowej :

  • Pamięć operacyjna ( przechowywanie w mózgu informacji nad zadaniem, nawet gdy nie istnieje już bodziec stanowiący jej źródło.


  • Internalizacja monologów (do 6 roku życia dziecko myśli głośno, ok. 7-10 lat pojawia się monolog wewnętrzny).


  • Kontrola emocji, motywacji i stanu pobudzenia ( ułatwia ona realizację celów i sprzyja akceptowanym społecznie formom zachowania).


  • Rekonstytuowanie ( umiejętność rozkładania zaobserwowanych zachowań na czynniki i tworzenie z nich nowych kombinacji, składających się na nowe zachowania, które skutecznie przyczyniają się do osiągnięcia obranego celu.)


  • RODZAJE DYSFUNKCJI, KONSEKWENCJE

    PRZYKŁAD

    1.Pamięć operacyjna niewerbalna.
    2.Gorsze poczucie upływu czasu.>
    3.Niepamięć o zdarzeniach.
    4.Niezdolność do refleksji nad zdarzeniami. 5.Niezdolność do przewidywania.

    PRZYKŁAD

    Dziecko zapomina, np. o tym, ze minął termin napisania wypracowania, czy, że miał zgłosić po lekcjach do dyrektora szkoły.

    Internalizacja monologów. 1.Niezdolność do przestrzegania ustalonych zasad.
    2.Upośledzenie zdolności udzielania sobie instrukcji i zadawania pytań.

    PRZYKŁAD

    Dziecko 6-letnie dużo mówi podczas wykonywania zadania i nie potrafi instruować siebie po cichu, jak wykonać zadanie.

    Autoregulacja nastroju, motywacji i poziomu pobudzenia.

    1.Brak zdolności ukrywania emocji, duża ich impulsywność.
    2.Upośledzona autoregulacja popędów i motywacji.

    PRZYKŁAD

    8-letnie dziecko szybko złości się, kiedy jest sfrustrowane pracą domową, nie potrafi spokojnie wysłuchać dłuższego opowiadania.

    Rekonstytuowanie (umiejętność rozkładania zaobserwowanych i tworzenie z nich nowych kombinacji ).

    1.Upośledzenie zdolności analizowania zachowań i tworzenia nowych.

    2.Niezdolność do rozwiązywania problemów.

    PRZYKŁAD

    14-letni uczeń przerywa odrabianie lekcji w momencie, kiedy orientuje się, że z 5 zadań zadanych spisał tylko dwa. Nie przyjdzie mu do głowy, że mógłby ten problem rozwiązać np. dzwoniąc do kolegi i poprosić o podyktowanie pozostałych trzech.

    CO MOŻE WZBUDZAĆ NIEPOKÓJ?

    Nadpobudliwość ujawnia się wcześnie , między trzecim a piątym rokiem życia , ale pierwsze objawy zaburzenia mogą dać o sobie znać w różnym wieku: zdarza się, że stają się one widoczne dopiero w późnym dzieciństwie lub wręcz w okresie dorastania.

    Nie wiadomo, dlaczego pojawienie się symptomów jest u tych dzieci (młodzieży ) opóźnione.
    Twój niepokój może rzeczywiście wzbudzać fakt wystąpienia w tym czasie takich zachowań jak:

    1.Nadmierna ruchliwość (zarówno w zakresie dużej jak i małej motoryki-nie jest w stanie usiedzieć w miejscu, ma często nerwowe ruchy rąk, które są ciągle czymś zajęte, rusza nogami, chrząka, wydaje dziwne dźwięki, ).

    2.Brak samokontroli i refleksji na temat własnego zachowania.

    3.Trudności z koncentracją uwagi ( słucha nieuważnie, rozprasza się, nie pamięta co miało zrobić, robi wrażenie mało spostrzegawczego).

    4.Impulsywność (działa szybko, bez zastanowienia, akceptuje łatwo cudze pomysły, domaga się natychmiastowego zaspokojenia swoich potrzeb, wyrywa się często z odpowiedzią zanim padnie pytanie,odpowiada bezmyślnie).

    5.Zaburzone relacje z rówieśnikami (stara się przejmować inicjatywę w zabawie, nie umie przegrywać, często w sposób niezamierzony zadaje krzywdę innym dzieciom, jest krzykliwy, napastliwy, nie umie czekać na swoja kolej.

    6.Trudności z uzewnętrznianiem swoich zachowań i wypowiedzi (nazywają głośno to co robią, co dezorganizuje prace na lekcji.

    7.Brak kontroli emocji, motywacji i stanu pobudzenia ( co utrudnia funkcjonowanie w grupie, a czasem wręcz uniemożliwia realizację celów.

    Zadaj sobie dodatkowe pytania zanim uznasz, że problem dotyczy twojego dziecka:
    1.Czy problemy z zachowaniem zdarzają się nagminnie,czy dotyczą tylko specyficznych sytuacji ?
    2.Czy dziecko na niczym nie może się skoncentrować, a może są sytuacje, przedmioty, które przyciągają jego uwagę i angażują na dłużej ?
    3.Czy kłopoty pojawiły się dawno czy dopiero miesiąc temu ?
    4.Czy dziecko, pomimo tego, że skończyło dwa lata nie umie opanować ataków złości , domaga się natychmiastowego zaspokojenia swoich potrzeb ?
    5.Czy fakt, że moje dziecko jest ruchliwe dostrzegają inni, którzy informują nas o tym ?

    Typowe objawy w sferze nadpobudliwości ruchowej to:
    wzmożona ekspansja ruchowa i niepokój ruchowy.
    Dzieci ze wzmożoną ekspansją ruchową charakteryzują się ruchliwością ( biegają, skaczą, krzyczą, na lekcji wyrywają się do odpowiedzi, machają rękami, są pełne energii, szukają każdej okazji, aby wyżyć się ruchowo). Wykonują one natychmiast każde polecenie nauczyciela związane z ruchem. Gorzej jest, gdy mają coś wykonać na miejscu, w skupieniu. Nie mogą wtedy zapanować nad własnym pobudzeniem ruchowych.
    Na polecenia nauczyciela nie zwracają uwagi, co nie wynika z ich negatywnej postawy emocjonalnej, lecz z nieumiejętności panowania nad własnym pobudzaniem.
    Pobudzanie to wzrasta, gdy dziecko przebywa w grupie. Dlatego w domu może być spokojniejsze, a podczas indywidualnej rozmowy nadpobudliwość może się nie ujawnić.
    Przy większym nasileniu nadpobudliwości ruchowej może także wystąpić niezręczność, niezborność, brak dokładności, precyzji, co sprawia, że dzieci te ciągle coś tłuką, zrzucają, łamią i ulegają wypadkom. Często się wiercą i kręcą, nie potrafią się sprawnie ubrać czy spakować swoich rzeczy.
    Niepokój ruchowy objawia się dodatkowymi skurczami mięśni, tikami, wyładowaniami ruchowymi. Dzieci takie wykonują wiele drobnych, niepotrzebnych ruchów, np. bazgrzą po zeszycie, obgryzają ołówek, skrobią po ławce, niszczą rzeczy znajdujące się wokół nich. Wzrost emocjonalnego napięcia może doprowadzić do jąkania, nerwicy czy ruchów mimowolnych.

    Nadpobudliwość w sferze poznawczej przejawia się inaczej. Dziecko nie może skupić się na jednej rzeczy, ciągle coś je rozprasza. Odwraca się, rozmawia z kolegami, nie słucha, co się mówi na lekcji, zwraca uwagę na każdy szmer głośno go komentując, a wyrwane do odpowiedzi nie wie w ogóle, o co jest pytane. Odrabianie lekcji trwa długo i z małymi efektami. W zeszycie często są niedokończone zdania, wyrazy, gubione litery. Wypracowania nie mają logicznego ciągu, są chaotyczne. Zaburzenie koncentracji może wzrastać przy powstawaniu napięć emocjonalnych.
    Czasami nadpobudliwość poznawcza może przejawiać się zaburzeniami procesu myślenia przy stosunkowo dobrej koncentracji. Występuje wtedy brak przemyślenia, pochopne wnioskowanie, brak głębszego zastanowienia się. Dziecko już chce odpowiadać, chociaż nauczyciel jeszcze nie skończył formułowania pytania. Odpowiedzi te są złe, niepełne, gdyż dziecko nie dokonało dostatecznej analizy myślowej. Uczeń taki sprawia wrażenia bezkrytycznego, mniej spostrzegawczego i mniej inteligentnego, niż jest w rzeczywistości. U takich dzieci może także występować wzmożona wyobraźnia. Zaczyna wtedy przeważać świat fantazji nad rzeczywistością. Dziecko takie jest zamyślone, pogrążone w swoim świecie, czasami coś mówi do siebie lub nie na temat, robi miny, nie śledzi tematu lekcji i nie uważa.

    Objawy nadpobudliwości w sferze emocjonalnej są wielorakie.
    Polegają one głównie na zwiększonej wrażliwości na działające bodźce. U dzieci tych występują intensywniejsze reakcje uczuciowe na różne zdarzenia czy sytuacje. Są konfliktowe, mają trudności w przystosowaniu się do wymagań szkolnych.
    Obrażają się, bywają drażliwe, agresywne, łatwo przechodzą od płaczu do śmiechu.

    Nadpobudliwość emocjonalna może objawiać się także w postaci wzmożonej lękliwości. Pojawia się wtedy niepokój, lęk, strach przed różnymi sytuacjami, zwłaszcza szkolnymi. Przy odpowiedzi dzieci te pocą się, czerwienią lub bledną.
    Ten rodzaj nadpobudliwości może przejawiać się także w sferze uczuć wyższych, głównie społecznych. Dzieci nadpobudliwe przeżywają cudzą krzywdę, zamartwiają się, płaczą, są egocentryczne. Wtedy zbyt mocno przeżywają swoje niepowodzenia, nieporozumienia w domu czy wśród rówieśników.

    LECZENIE

    W leczeniu nadpobudliwości psychoruchowej możemy wyróżnić następujące grupy działań:

    1.psychoedukacja

    2.poradnictwo dla rodziców i nauczycieli

    3.modyfikowanie postaw rodzicielskich

    4.psychoterapia indywidualna (praca z dzieckiem) - trening: zabawy, poznawczy, rozwiązywania problemów,kompetencji społecznych, kontrolowania agresji, budowanie poczucia własnej wartości itd.

    5.zmiana metod wychowawczych

    6.pozytywne wzmocnienie - chwalenie dziecka za spokojną, skoncentrowaną pracę, dobre wyniki; zwracania uwagi na dziecko tylko w sytuacjach, gdy jest niegrzeczne jest nagrodą za jego niegrzeczność - bo być może tylko wtedy rodzice poświęcają mu chwilę uwagi

    7.angażowanie dziecka w drobne prace domowe i życie rodziny

    8.poświęcanie dziecku więcej czasu (wspólne zabawy, gry, aktywny wypoczynek itd)

    9.terapia w grupie rówieśników

    10.terapia rodzin

    11.dostosowanie metod nauczania do możliwości dziecka

    12.częste przerwy w pracy dostosowane do czasu możliwej pełnej koncentracji dziecka (krótka maksymalna koncentracja, częste, ale krótkie przerwy nie angażujące dziecka w inne zajęcia czy zabawy)

    13.posadzenie dziecka z nadpobudliwością w pierwszej ławce, najlepiej ze spokojnym kolegą uporządkowanie miejsca pracy (puste biurko, nie rozpraszające uwagi otoczenie)

    14.angażowanie dziecka w działania ruchowe, gdy tylko to jest możliwe (zetrzyj tablicę, przynieś kredę, rozdaj zeszyty itd.)

    15.tworzenie specjalnych i indywidualnych programów edukacyjnych

    16.farmakoterapia (stosowanie leków pod kontrolą lekarza)
    Należy pamiętać, że mimo iż nadpobudliwość jest jednym z najczęstszych, najbardziej stałych oraz trudnych w leczeniu zaburzeń zachowania w wieku dziecięcym, to systematyczna, cierpliwa i kompleksowa terapia ukierunkowana jednocześnie na dziecko i jego otoczenie - rodzinę i szkołę, przynosi zwykle wyraźne efekty.

    Jedną z głównych metod likwidowania wszelkiego rodzaju nadpobudliwości jest psychoterapia.
    Stosowana jest ona głównie w leczeniu zaburzeń zdrowia psychicznego czyli nerwic, psychoz, zaburzeń psychosomatycznych.
    W ostatnich latach obok już powszechnie znanej psychoterapii pojawiły się takie formy pomocy psychologicznej jak:

    1.trening interpersonalny,

    2.psychoedukacja

    3.socjoterapia.


    źródło >więcej>>>




    powrót do strony głównej>>>


    Konkurs na najlepszą strone internetową - COOL SITE



    Nasza szkolna witryna otrzymała w dniu
    4 października 2006 r. "Certyfikat", jako "Strona przyjazna dziecku".


    Zagłosuj na nas! Szukaj w Interkl@sie!
    I MIEJSCE
    na najlepszą witrynę miesiąca listopada 2006 r.
    w konkursie Eduseeka!!!


    Konkurs
    "Szkoła z tradycją"


    LOGO SZKOŁY

    Sprawdź pogodę
    w Andrychowie! 


    Pogoda





          © 2005  Szkoła Podstawowa nr 4 im. Mikołaja Kopernika
    ul. Włókniarzy 10A
    34 - 120  Andrychów
    tel./fax (033) 875 - 20 - 82,
    kontakt e-mail: sp4an@interia.pl      
    Webmaster kontakt e-mail: ew70@poczta.onet.pl
    Wszystkie prawa zastrzeżone