SZKOŁA PODSTAWOWA NR 4

im. MIKOŁAJA KOPERNIKA

w ANDRYCHOWIE

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ CZYTELNICZĄ

DLA PIERWSZEGO ETAPU EDUKACJI

 

 

 

 

 

 

OPRACOWAŁA

mgr KATARZYNA PENKALA

 

 

 

 

 

Andrychów 2005 r.

 

 

 

Program ten jest przeznaczony do realizacji w klasach I- III szkoły podstawowej.

Główną ideą programu jest rozbudzanie i rozwijanie zainteresowań czytelniczych   

u dzieci na pierwszym etapie edukacji. Odejście od encyklopedycznego przekazu wiadomości na rzecz integracji wiedzy i umiejętności oraz ich praktycznego wykorzystywania

w codziennym życiu. Wspiera również wszechstronny rozwój ucznia m.in. poprzez:

 

 

Edukacja czytelnicza i medialna powinna być realizowana przez wszystkich nauczycieli w ramach zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych, gdyż jedynie ich współpraca i współdziałanie są gwarantem osiągnięcia założeń podstawy programowej, spełnienia oczekiwań edukacyjnych uczniów i ich rodziców. W  realizację programu włączona jest również biblioteka szkolna i publiczna. W trakcie realizacji programu uczniowie prowadzą zeszyt lektur.

 

 

 

 

CELE EDUKACYJNE PROGRAMU

 

 

- wdrażanie uczniów do prawidłowego  posługiwania się językiem polskim

-kształtowanie sprawności w zakresie mówienia, czytania i pisania

-kształtowanie umiejętności pracy z tekstem

-wyrabianie wrażliwości w odbiorze sztuki

-kształtowanie wartościowych postaw

-kształtowanie twórczych postaw

-zaznajamianie z elementami wiedzy o języku

-zaznajamianie z podstawowymi terminami literackimi i wiedzy o języku

-wdrażanie do posługiwania się różnymi formami wypowiedzi pisemnej

- przygotowanie do samodzielnego poszukiwania potrzebnych informacji

-wdrażanie do systematycznego korzystania z czytelni i biblioteki

 

 

ZADANIA SZKOŁY W REALIZACJI PROGRAMU

 

 

-rozwijanie i utrwalanie zainteresowań, potrzeb i nawyków czytelniczych

 z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb uczniów

-kształcenie umiejętności samodzielnego korzystania ze zbiorów bibliotecznych

-kształcenie i utrwalanie nawyków prawidłowego posługiwania się książką

-przygotowanie do odróżniania fikcji od prawdy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SZCZEGÓŁOWE CELE KSZTAŁCENIA

MATERIAŁ NAUCZANIA

ZAKRES POJĘCIOWY

FORMY OSIĄGANIA CELÓW

OSIĄGNIĘCIA UCZNIA

Mówienie i słuchanie

Śmiałość w wypowiadaniu swoich myśli i odczuć. Logiczne myślenie w komponowaniu sposobu i sensu wypowiedzi. Kultura słuchania wypowiedzi innych osób. Uwaga w krytycznej ocenie usłyszanych odpowiedzi. Rozwijanie koncentracji uwagi.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pisanie

Rozwijanie wyobraźni i fantazji, ciekawości poznawczej. Dążenie do precyzji w pisemnym wypowiadaniu swoich przeżyć i myśli. Wdrażanie do estetycznego i dokładnego pisania. Wyrabianie odpowiedzialności za słowo pisane. Wyrabianie krytycznego stosunku do swojego wytworu. Rozpoznawanie rodzajów zdań i części mowy. Poprawność w dobieraniu wyrazów o znaczeniu przeciwnym i wyrazów pokrewnych.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Czytanie i praca z tekstem

Wdrażanie do płynnego, poprawnego i wyrazistego czytania. Kształcenie techniki głośnego i cichego czytania ze zrozumieniem. Rozpoznawanie tekstów epickich i poetyckich.

Ustalanie w tekście literackim kolejności zdarzeń oraz związków przyczynowo skutkowych zachodzących miedzy nimi. Wskazywanie w utworze postaci pierwszo i drugoplanowych jak również oceny ich charakterów i postępowania. Kształcenie umiejętności wyszukiwania w tekście określonych informacji.

 

 

 

 

 

 

 

Wieloaspektowość odbioru wytworów sztuki

 

Rozwijanie własnej ekspresji literackiej. Percepcja wytworów plastycznych i podejmowanie własnej ekspresji plastycznej. Percepcja muzyki. Rozwijanie pamięci, wyobraźni i fantazji oraz ciekawości poznawczej.

Uwrażliwienie na piękno przyrody, barwy i jej dźwięki.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-wypowiada się jasno, wyraźnie, starannie w rozwiniętej logicznie formie na temat własnych przeżyć związanych z lekturą

-dobiera słowa i wyrażenia adekwatne do danego rodzaju wypowiedzi

-wygłasza z pamięci wiersze

 i fragmenty prozy

-słucha uważnie stara się zrozumieć co przekazuje bezpośredni rozmówca

-potrafi odtworzyć wysłuchana treść z zachowaniem sensu

-prosi o wyjaśnienie niezrozumiałych wyrazów

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-przepisuje poprawnie tekst bez i z przekształceniem

-bezbłędnie pisze wyrazy o pisowni zgodnej z brzmieniem

-stosuje poprawnie znaki interpunkcyjne

-rozmieszcza poprawnie tekst na stronicy

-zna potrzebę stosowania akapitów

-pisze samodzielnie notatkę

-potrafi pisemnie zachęcić kolegów do przeczytania danej książki

-sumiennie i starannie prowadzi zeszyt lektur

-dba o poprawność gramatyczną, stylistyczną i ortograficzną swojej pisemnej wypowiedzi

 

 

 

 

 

 

 

 

-czyta płynnie i wyraziście tekst z intonacja i uwzględnieniem, interpunkcji

-Czyta cicho ze zrozumieniem teksty i relacjonuje jego treść

-chętnie sięga po książki i czasopisma dziecięce

-ujawnia zainteresowania czytelnicze

-poprawnie odczytuje widomości słownikowe i encyklopedyczne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-poznaje przyrodę w aktywnym działaniu poprzez przezywanie, bezpośredni kontakt z przyrodą i zabawy

-dokonuje odkryć praw przyrody

-dostrzega przyczynowość zjawisk

-poznaje obiekty wielozmysłowo i wieloaspektowo

-kojarzy stany uczuciowe z kolorami

-patrząc na ilustrację zastanawia się jakie były intencje artysty

-zauważa celowość zamieszczenia w tekście onomatopei, neologizmów, porównań, personifikacji, animizacji

 

 

 

-pogadanka kształtująca poprawność wypowiedzi

-dyskusja w kręgu

-spotkania i rozmowy z lokalnymi twórcami

-rozmowa na temat przeczytanych książek z oceną ich wartości

-ćwiczenia w budowaniu logicznych wielozdaniowych wypowiedzi

-ćwiczenia emisji głosu przygotowujące do prawidłowej recytacji

- udział w konkursach: „Zegarmistrz słowa”,

i „Recytatorskim”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-ćwiczenia stymulujące rozwój czujności ortograficznej

-ćwiczenia stylistyczne, gramatyczne i syntaktyczne w zależności od poziomu rozwoju dziecka

-ćwiczenia w redagowaniu tekstów

-ćwiczenia czujności ortograficznej

-wdrażanie do wrażliwości na krytyczność swoich wypowiedzi pisemnych oraz na krytyczne uwagi odbiorców

-opracowanie i wdrożenie zasad prowadzenia zeszytu lektur

-rozwijanie wiary we własne siły

-przezwyciężanie zahamowań

-pogłębianie wiedzy ogólnej

 

 

 

 

 

-korzystanie z zasobów biblioteki szkolnej, publicznej i własnej

-testy czytania ze zrozumieniem dostosowanych do poziomu rozwoju dziecka

-korzystanie z klasowej ekspozycji czasopism i książek dziecięcych o różnej tematyce

-korzystanie z różnych źródeł informacji(słowniki, encyklopedie, leksykony, przeglądarka internetowa, itp.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-wycieczki krajobrazowo-turystyczne

-obserwacja przyrody

-doświadczenia badawcze przybliżające zrozumienie praw przyrody ułatwiające zrozumienie tekstów

literackich i naukowych

- chęć poznawania obiektów

związanych z pojmowaniem kultury

-potrzeba obcowania z przyroda

-samodzielność w poznawaniu przyrody

-doskonalenie wszystkich zmysłów

-używanie wielu technik plastycznych do ilustrowania tekstów

-dobieranie odpowiedniej barwy do nastroju utworu

-kojarzenie nastroju utworów

-wypowiada się logicznie i pełnymi zdaniami

-rozwija zasób słownictwa

-wzbogaca wypowiedź o zdania złożone

-słucha uważnie wypowiedzi innych osób

-krytycznie ocenia wypowiedzi jak i teksty czytane

-potrafi zająć glos w dyskusji

-potrafi obronić własny pogląd na dany temat

-czeka wytrwale na swoja kolej wypowiedzi

-zdaje sobie sprawę z potrzeby modulacji głosu do wyrażenia nastroju utworu

 

 

 

 

 

 

 

 

-przepisuje uważnie teksty z książki

-pisze poprawnie ortograficznie

-zna zasady interpunkcji

-potrafi prawidłowo z uwzględnieniem akapitów rozmieścić tekst na stronicy

-potrafi estetycznie i rzetelnie prowadzić zeszyt lektur

-potrafi prawidłowo konstruować zdania pod względem gramatycznym

-bez zahamowań bierze udział w konkursie literackim i ortograficznym

-potrafi świadomie i obiektywnie wyrazić w formie pisemnej swoją opinię na temat innych osób i zdarzeń

 

 

 

 

 

 

 

-uczeń pogłębia wiedzę ogólną i poszerza zasób słownictwa

-zdobywa umiejętność korzystania z różnych źródeł informacji

-rozróżnia świat realny od fantastycznego

-potrafi konstruować logiczne i prawidłowe wypowiedzi związane z treścią lektury

-chętnie korzysta z biblioteki

-potrafi znaleźć odpowiedź na powstały problem w różnych źródłach informacji

-rozwija swoją ciekawość poznawczą

-rozwija proces myślenia, analizy i syntezy poznawczej

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-poznaje najbliższe otoczenie, jego przyrodę, zabytki i kulturę

-wszelkimi zmysłami poznaje świat otaczającej go przyrody

-swoje doświadczenia potrafi przetransponować na świat literatury, tym samym lepiej go poznaje

-rozumie, że człowiek jest nierozerwalna częścią przyrody

-odczuwa emocjonalny związek ze swoim regionem

-potrafi wskazać i opisać związki przyczynowo-skutkowe w przyrodzie

-ma poczucie wrażliwości na piękno przyrody

-ma świadomość związku barwy z nastrojem

-potrafi być wrażliwym na piękno muzyki i odczuwa jej nastrój

 

 

 

 

      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ewaluacja programu:

Ewaluację definiuje się jako systematyczne zbieranie, analizę i interpretację danych w celu oceny wartości programu, jego celów, zadań, sposobów i form realizacji..

Po wdrożeniu programu wskazane jest przeprowadzenie ewaluacji w celu uzyskania informacji zwrotnej o tym w jakim stopniu zaproponowane treści umożliwią  realizację zadań edukacyjnych. Dzięki ewaluacji nie tylko oceniamy, kontrolujemy czy zbieramy dane, ale dowiadujemy się, jakie potrzeby i oczekiwania mają uczniowie odnośnie proponowanych zajęć.

Przedmiotem ewaluacji będzie:  

-osiąganie celów edukacyjnych,

-skuteczność metod i form aktywności,

-przyrost wiedzy,

-kształtowanie umiejętności i postaw.

              W trakcie realizacji treści programowych uczniowie będą oceniani na podstawie:

-obserwacji uczniów w czasie zajęć,

-szacowania wytworów ich pracy.

-analizy zgodności działań z poleceniem do wykonania zadania,

 

Przykładowe formy i terminy ewaluacji

 

-testy i zadania skierowane do uczniów, wymagające praktycznych umiejętności

-tabele ewaluacyjne

-konkursy

-omnibus

-zeszyt lektur

-inscenizacje wybranych tekstów

-zgaduj - zgadule, zagadki, krzyżówki

 

 

 

 

 

 

 

Lp.

forma  ewaluacji

termin

uwagi

1.

Testy sprawdzające znajomość przeczytanych lektur

Raz w miesiącu przez caly rok szkolny

 

2.

Lekcje biblioteczne

W razie potrzeby

 

 

3.

Konkurs literacki dla klas I-III

Od października do maja

 

 

4.

Konkurs ortograficzny dla klas I-III

Raz w miesiącu od października do kwietnia dla klas II i III. Od lutego do kwietnia dla klas I

 

5.

Omnibus literacki

Luty

 

 

6.

Inscenizacje wybranych tekstów

Maj

 

 

7.

Zeszyt lektur

Cały rok szkolny. Podsumowanie w czerwcu. Wybór najciekawszego zeszytu.

 

8.

Zagadki krzyżówki

Cały rok szkolny

 

 

9.

Konkurs polonistyczno – literacki „Zegarmistrz słowa”

Tylko klasy III maj czerwiec

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

UWAGI O REALIZACJI PROGRAMU :

Przedstawione założenia i cele edukacji czytelniczej są realizowane za pomocą różnorodnych aktywizujących metod i form pracy. Przekazywanie treści programowych odbywa się w zintegrowanych z innymi wiadomościami blokach tematycznych oraz w sytuacjach okazjonalnych, sprzyjających wyrabianiu określonych nawyków czytelniczych. Realizacja danego zagadnienia opiera się na wcześniejszych osiągnięciach i umożliwia zwiększenie zakresu wiedzy oraz umiejętności uczniów odpowiednio do okresu ich rozwoju. Przy realizacji należy zapewnić uczniom stały i łatwy dostęp do różnego rodzaju literatury dostosowanej odpowiednio do ich  wieku i zainteresowań.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BIBLIOGRAFIA

 

 

Bartoszewska Dorota: Święto książki : konkurs międzyklasowy // Biblioteka w Szkole. - 2001, nr 2, s. 17

„Reklama ksi¹¿ki” - dla klas nauczania pocz¹tkowego.

Edukacja czytelnicza i medialna : nowe podstawy programowe // Biblioteka w Szkole. - 1999, nr 6, s. 1

Hanisz Jadwiga: „Program wczesnoszkolnej zintegrowanej edukacji XXI wieku klasy 1-3”, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1999, wyd.I

Kropiwnicki Jan, Czyczkan Bogusław, „Przysposobienie czytelnicze i informacyjne w kl. I – VIII”; Wydawnictwo Nauczycielskie, Jelenia Góra 1994, wyd. II popr.

Kropiwnicki Jan, Czyczkan Bogusław, „Przysposobienie czytelnicze i informacyjne w kl. I – VIII”; Wydawnictwo Nauczycielskie, Jelenia Góra 1994, wyd. II popr.

Pielachowski Józef: Ścieżka edukacji czytelniczej w szkole podstawowej i gimnazjum : poradnik metodyczno-organizacyjny dla nauczycieli i dyrektorów szkół. - Poznań : „eMPi2”, 2000

 

„Przysposobienie czytelnicze i informacyjne. Program szkoły podstawowej.”; Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1983, wyd. I

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. (Dz.U. z 2002r. Nr 51, poz. 458)

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 1999r. w sprawie ramowego statutu publicznej sześcioletniej szkoły podstawowej i publicznego gimnazjum (Dz.U. z 1999r. Nr 14, poz.131)

Żmijewska Teresa, „Wyszukiwanie, selekcja i gromadzenie informacji na określony temat – korzystanie z warsztatu informacyjnego, zbiorów biblioteki szkolnej i Internetu”; w: „Biblioteka w szkole. Miesięcznik nauczycieli bibliotekarzy.”, nr 1/2002

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Aneks

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ANKIETA DLA RODZICÓW

 

"EDUKACJA CZYTELNICZA DZIECI W WIEKU WCZESNOSZKOLNYM"

 

Zwracamy się do Państwa z prośbą o wypełnienie ankiety dotyczącej poziomu czytelnictwa dzieci.

Książka została - niestety - odłożona na półkę i zastąpiona przez telewizję i komputer.

Pragnę zmienić tę sytuację i opracować program, działania rozwijający zainteresowania czytelnicze dzieci. Ankieta jest anonimowa. Proszę podkreślić wybraną odpowiedź lub wpisać odpowiedzi.

Dziękuję za wypełnienie ankiety.

 

1. Czy słyszeliście Państwo w mediach o ogólnopolskiej akcji "Cała Polska czyta dzieciom"?

TAK     NIE

 

 

2. Czy ta akcja wpłynęła na rozwój czytelnictwa w waszej rodzinie?

TAK     NIE

 

 

3. Czy czytacie swoim dzieciom książki?

TAK     NIE     RZADKO

 

 

 

4. Kto najczęściej czyta dziecku?

............................................................................

 

5. Jak często czytacie dzieciom?

CODZIENNIE             1-2 RAZY W TYGODNIU    RAZ W M-CU           NIE CZYTAMY

 

 

6. Czy kupujecie Państwo dzieciom książki?

TAK     NIE     RZADKO       NIGDY

 

 

7. Z jakiej okazji kupowane są najczęściej książki?

IMIENINY      URODZINY  ŚWIĘTA         BEZ OKAZJI

 

 

8. Czy macie Państwo biblioteczkę domową (domowy księgozbiór)?

 

TAK     NIE

 

 

9. Jeśli tak, to jakiego rodzaju książki się w niej znajdują (proszę wypisać rodzaje, gatunki książek).

.......................................................................................................................................................

 

......................................................................................................................................................

 

10. Czy dziecko Państwa korzysta z księgozbioru biblioteki szkolnej?

TAK    NIE     CZASAMI

 

 

11. Czy dziecko czyta samodzielnie wypożyczone książki?

 

TAK            Z POMOCĄ (czyją?)...................................................

 

12. Czy omawiacie z dzieckiem treść przeczytanej książki?

TAK    NIE     CZASAMI

 

 

13. W jaki sposób dziecko spędza wolny czas?

 

…………………………………………………………………………………………………

 

…………………………………………………………………………………………………

 

…………………………………………………………………………………………………

 

 

Dziękujemy za wypełnienie ankiety.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Konkurs czytelniczy

 

 

 

„Znam książki z pierwszego etapu nauki w szkole podstawowej”

 

 

Imię i nazwisko ............................................................... Klasa ..................................

 

 

 1. W książce Czesława Janczarskiego „Jak Wojtek został strażakiem” tytułowy bohater : 

 

a)       ugasił palące się ściernisko

 

b)      zawiadomił strażaków  o pożarze w lesie

 

c)       uratował z pożaru małego chłopca

 

 

2. Kto jest autorem książki z której pochodzi ten cytat?

 

                  „Dzień zapowiadał się wcale nie wesoło. Przede wszystkim było pranie. I to nawet   

 

                   wielkie pranie! Z korytarzyka przy kuchni buchała para i zapach mydlin. Już to

 

                    jedno może przyprawić każdego psa o mdłości.”

 

   ....................................................................................................................................

 

  3.    Wymień tytuły trzech polskich baśni.

 

a)      ......................................................

 

b)     ......................................................

 

c)      ........................................................

 

      4.   Połącz  imiona z nazwiskami pisarek, książek dla dzieci.

 

Lindgren                                                              Mira

 

 

Kownacka                                                            Danuta

 

 

Wawiłow                                                             Maria

 

 

Jaworczakowa                                                     Astrid

5. Gdzie toczy się akcja opowiadania  Aliny i Czesława Centkiewiczów  „Zaczarowana zagroda” ?

 

a)      na stacji badawczej na Antarktydzie

 

b)     na Alasce

 

c)      na Syberii

 

6. Wymień nazwiska trzech poetów piszących wiersze dla dzieci.

 

1.................................................2........................................3............................................

 

7. Uzupełnij powiedzonko Kubusia Puchatka z Książki A.A. Milne:

 

          Jestem  M.................    o     bardzo     m ..................     r...................... .

 

8.  Wymień tytuły trzech baśni H.Ch.Andersena

 

          1.......................................................2................................................3...............................

9. Wymień tytuły innych książek Astrid Lindgren autorki „Dzieci z Bullerbyn”.?

 

 .........................................................................................................................

 

..........................................................................................................................................

 

10. Opisz dlaczego kotka z książki  Gösty Knutson nazwano Bezogonkiem i kto nadał mu imię  Filonek? ................................................................................................ 

 

..........................................................................................................................................

 

...........................................................................................................................................

 

11. Wymień cechy charakteru tytułowej bohaterki książki  „Oto jest Kasia”- Miry Jaworczakowej, zanim zmieniła swoje postępowanie............................................

 

..........................................................................................................................................

 

..........................................................................................................................................

 

..........................................................................................................................................

 

12. Czy książka Janiny Porazińskiej „Szewczyk Dratewka” to:

 

a)     bajka

 

b)     opowiadanie

 

c)      baśń       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jak prowadzić zeszyt lektur?

 

Napisz tytuł oraz imię i nazwisko autora przeczytanej książki.

 Wybierz do opracowania dwa punkty z podanych niżej propozycji:

1.     Zilustruj ciekawy fragment (nie wolno kopiować ilustracji z książki)

2.     Podpisz obrazek własnym zdaniem lub zdaniem z książki.

3.     Przepisz fragment, który najlepiej utkwił ci w pamięci (starannie i bezbłędnie).

4.     Wypisz poznane postacie, napisz, która z nich podobała ci się najbardziej i dlaczego.

5.     Samodzielnie ułóż kilka zdań na temat: Polecam przeczytanie tej książki, ponieważ....

                                       lub

     Czego uczy nas ta książka?

 

Do ustnej wypowiedzi przygotuj:

1.     Piękne czytanie wybranego fragmentu książki.

2.     Opowiadanie jednej przygody bohatera lub recytację wiersza.

 

ŻYCZĘ MIŁYCH PRZYGÓD

Z BOHATERAMI KSIĄŻEK !